ANTREPO ve SERBEST BÖLGE

antrepo

Antrepo, Fransızca’dan dilimize geçmiş bir kelime. Kelime anlamı gümrüklere gelen ticari eşyanın konulduğu, korunduğu yer, ardiye olarak geçiyor.

Ayrıca antrepolar eşyanın gümrük mevzuatında düzenlenen şekilde konulması hâlinde süresiz kalabildiği ve eşyanın antrepoda kaldığı süre içinde eşya için uygulanan vergilerin ödenmediği bir gümrük rejimidir.

Konuyu biraz açmak ve işleyişi anlatmak gerekirse:
İthalatçı konumundaki bir firma, üçüncü ülke menşeli bir malın topluluk dışı bir ülkeden ithali esnasında malın tamamını ülkesine sokarak bütün ithalat vergilerini ödemek istemiyorsa malları bir gümrük antreposuna yerleştirmek suretiyle ithalat vergisini ödemez.Sadece malların bulunduğu süre için antrepoya ardiye masrafı öder.

Malları yurt içinde müşteri bulup sattıkça parti parti antrepodan çeker ve ithalat vergisini her parti mal için öder. Yani diğer bir ifade ile ithalatçı, bu rejim sayesinde üçüncü bir ülkeden satın aldığı malları fiili olarak ithal etmesine karşın, resmî olarak ithal etmemiş kabul edilmektedir. Bu da ona ithalat vergisi, resim ve harç gibi benzeri masrafları erteleme imkânı tanımaktadır.Antrepo Çeşitleri

Kaynaklarda Türkiye’de toplam antrepo sayısı: 1326. Bu antrepoların adresi belirtilmeyen az sayıda olanlar hariç tutulduğu takdirde toplamda 48 ilde yerleştiği kaynaklarda belirtiliyor. Diğer yüklere nazaran sıvı ve gaz depolama imkanlarına sahip antrepo sayısı çok daha az olmakla birlikte hacim olarak 896 milyon m³ civarlarında.


Antrepo Çeşitleri

Antrepolar; genel ve özel antrepolar olmak üzere ikiye ayrılır.

Genel antrepo: Esyanın konulması için herkes tarafından kullanılabilen gümrük antrepolarıdır. Genel antrepolar A, B, F tipi olmak üzere kendi arasında 3’e ayrılır.

Özel antrepo: Sadece antrepo isletmecisine ait esyanın konulabildiği gümrük antrepolarıdır. Özel antrepolar C, D, E tipi olmak üzere kendi arasında 3’e ayrılır.

*Yukarıdaki tabloda antrepo tipleri arasındaki rejim farklılıkları açıklanmıştır.

Gümrük Kanununun 47 ila 50 nci maddelerinde belirtilen geçici depolama yerleri, aynı zamanda A, B, C ve D tipi antrepo olarak Müsteşarlıkça onaylanabilir veya buralar F tipi antrepo olarak işletilebilir.

Daha Hukuki konulara inecek olursak;
Antrepo açma iznini kamu kuruluşları, belediyeler, gerçek ve tüzel kişiler alabilir. Antrepo açma hususunda Gümrük Kanunu’nun 80 ve 95 inci maddelerinde düzenleme yapılmıştır. Buna göre, antrepo isletme izninin verilme şartları olarak; işlemlerin usulüne uygun olarak yürütülmesi için gerekli taahhütnamelerin ve teminatların verilmesi, gümrük idarelerinin, rejimi denetim altında tutabilmesi veya izleyebilmesi için yapılması gereken idari düzenlemeleri, söz konusu rejimden hedeflenen ekonomik amaçlarla orantılı olması seklinde bir çerçeve çizilmiştir. 

Gümrük idareleri tarafından antrepo isletilmediği veya mevcut isletmelerin yeterli olmadığı hallerde, gümrük antrepoları açılması ve isletilmesi Gümrük Müsteşarlığının izni ile mümkün olabileceği, iznin verilmesine ilişkin usul ve esasların Bakanlar Kurulunca çıkarılan yönetmelikle belirlendiği Gümrük Kanununda yer almaktadır.

Ayrıca, yukarıdaki hususların yanında Gümrük Kanunu’nun 95 inci maddesinde;

  • Gümrük antreposu isletmek isteyen kişilerin, izin verilmesi için gerekli bilgileri ihtiva eden ve özellikle antrepoculuğa ekonomik yönden ihtiyaç bulunduğunu belirten yazılı bir talepte bulunmak zorunda oldukları,
  • Gümrük antreposunun isletilmesine ilişkin şartların verilen izinde gösterileceği,
  • İznin yalnızca Türkiye’de yerleşik kişilere verileceği,
  • Antrepo isleticisinin hak ve yükümlülüklerinin Gümrük Müsteşarlığının izni ile başka bir kişiye devredilebileceği seklinde hükümlere yer verilmiştir.

Türkiye Serbest Bölgeleri

En yaygın tanımıyla “Serbest Bölge” (free zone) , herhangi bir ülkenin ulusal egemenlik sınırları içerisinde bulunmakla birlikte, bu ülkenin gümrük sınırları dışında kalan; genellikle uluslararası liman veya havaalanı yakınlarında tesis edilen; firmaların çesitli ithalat ve ihracat kısıtlamalarına maruz kalmaksızın, yoğun rekabet koşullarının yaşandıgı uluslararası pazarlara girebilmelerine imkan sağlayan; endüstriyel park ve transit yükleme merkezi niteliğindeki, gümrük vergisi vb. sınırlayıcı faktörlerin en aza indirildigi “belirli alanlar” dır.


Bir ülkede serbest bölge kurulmasındaki temel iktisadi mantık; özellikle sanayi malları üretim ve ihracatının arttırılmasına yönelik olarak, söz konusu ülkenin ihtiyaç duydugu yabancı sermaye girisini teşvik etmektir. Bunun yanı sıra, ekonominin yapısına ve özelliklerine bağlı olarak, istihdam imkanları, ödemeler bilançosuna katkı ve teknoloji transferi, bölgesel gelişmişlik farklılıklarını giderme konusundaki etkiler de serbest bölgelerin kuruluş nedenleri arasında gösterilmektedir.

Serbest bölgenin kuruluşundaki bazı temel amaçlar;

a) İhracata Yönelik Yatırım ve Üretimi Teşvik Etmek,

b) Doğrudan Yabancı Yatırımları ve Teknoloji Girişini Hızlandırmak,

c) İşletmeleri İhracata Yönlendirmek ve Uluslararası Ticareti Geliştirmek

d) Sanayi malları ihracatında artış sağlanması ve dolayısıyla döviz gelirlerinin arttırılması,

e) Ülkeye yabancı sermaye ve “know-how” akısını teşvik ederek yönetim becerileriningeliştirilmesi, üretim artışının sağlanması ve uluslararası pazarlama imkanlarından istifadeedilmesi,

f) İstihdam imkanlarının arttırılması,

g) Daha iyi egitilmiş, yetenekli ve kalifiye insan gücünün sağlanması,

h) Ülkedeki hammadde kaynaklarının ve ara mallarının üretimde kullanılması ile katmadeğer yaratılması,

ı) İthalatın ucuzlatılması vs.

Serbest bölgelerin faaliyet konularının genişligine karşın, fonksiyonellik açısındandeğerlendirildiginde şu üç temel fonksiyon göze çarpmaktadır:

a) Re-export imkanları,

b) İthalatı kolaylastırılması ve ithalat halkasını olusturması,

c) Dağıtım kanalı halkasını oluşturması.

Serbest bölgelerin sağlamış oldugu spesifik yararlar ise şu sekilde özetlenebilir:

a-) Gümrük vergisi uygulanmaksızın ithal edilen malların getirilmesi ve depolanması en azzaman kaybıyla gerçekleşir.

b) Gümrük vergisi ödemeleri, malların serbest bölgeden çıkışı sırasında gümrüklü bölgeyegirerken söz konusu olduğundan, serbest bölge içerisinde nakit akısı artmaktadır.

c) Malların sigortası yalnızca malın değeri ve ulaştırma giderini (navlun) kapsadığından,serbest bölgelerdeki depolama sırasında sigortadan tasarruf sağlanır.

d) Sergileme odalarında örnek gösterme esasına göre satış islemi yapılır.

e) Malların daha düşük gümrük vergisi dilimine uygun düşecek sekilde işlenmesi, monteedilmesi ya da manipülasyonu mümkündür.

f) Malların yeniden paketlenmesi, etiketlenmesi ya da markalanması ile orijinine iliskindegerlendirmelere imkan verilmemesi mümkündür.

g) Serbest bölgede üretim yapıldıgında, en avantajlı gümrük vergisi tipi ve kotasınırlamalarına göre pazar seçimi yapılabilir.

h) Hasar gören malların gümrük vergisi ve kota kapsamı dışında tutularak tamiri yapılabilir.

ı) Hasar gören mallar serbest bölge içinde ayrıma tabi tutulacağından, bunlar için gümrükvergisi ödenmemiş olur.

i) Özellikle mağaza malları en iyi pazar koşullarında satılabilirler.j) Serbest bölgenin kurulduğu ülke pazarına uygun olarak üretilmeyen malların serbestbölgelerden kolayca baska bir ülkeye satılabildigi görülmektedir.

k) Güvenlik sistemi 24 saat boyunca çalıstığından, malların güvenlik vb. giderleri deazalmaktadır.

l) Gümrük malları serbest bölgeye transfer edilebilir ve böylece gümrük vergisi ertelenmişolur.

m) Serbest bölgede depolanmıs malların kiralanması yoluyla minimum giderle kullanılmasımümkündür.

n) Malların serbest bölge depolarında bekletilmeleri ile evrak kaybı ve olusabilecek postagiderlerinden kaçınılabilir.

o) Serbest bölgenin bulunduğu ülkenin yerel islem, montaj, yeniden paketleme imkanları ileyerel işgücü kullanımı sonucunda, uluslararası firma daha fazla avantaj saglayabilir.


Ege Serbest Bölgesi

İzmir’in Gazi Emir ilçesi’nde 2.200.000 metrekarelik bir alana kurulan ve 8 bölüm halindegeliştirilen Ege Serbest Bölgesi, Türkiye gümrük sınırları dısında kalan modern bir endüstrimerkezidir.


Ege Serbest Bölgesi, bir özel sektör firmasınca geliştirilmiş, Türkiye’nin ihracata yönelik işlem gerçekleştiren ilk bölgesidir. Deneyimli bir uluslararası geliştirici (developer) tarafındanplanlanan ve yönetilen bölge, aynı zamanda dünyadaki benzerleri arasında özel sektörcegeliştirilmiş ilk bölge olma özelligine de sahiptir. Bölge, Adnan Menderes Uluslararası Havalimanı’ndan 4, İzmir Limanı’ndan ise 14 kmuzaklıkta kamuya ait bir alanda esas itibariyle ileri teknoloji için dizayn edilmiş olmaklabirlikte, 1990 yılından itibaren ticari faaliyetler de kısmen başlatılmıştır.


Ege Serbest Bölge Kurucu ve işleticisi A.S. (ESBAS) ; İzmir Özel İdare Müdürlügü, İzmirBüyükşehir Belediyesi, İzmir Ticaret Odası, Ege Bölgesi Sanayi Odası ve EAC InternationalInc. Şirketi’nin ortak bir kuruluşudur.


Ege Serbest Bölgesi 1990 yılından itibaren “Yap-İşlet-Devret” modeliyle bir özel sektör kuruluşu olan ESBAŞ tarafından kurulup işletilmektedir. Tüm altyapı ve gerekli üstyapı yatırımları, enerji, su, telekomünikasyon, doğalgaz, yükleme, boşaltma, nakliye, hamaliye ve 24 saat destek hizmetleri ile itfaiye, yemek ve tüm belediyesel hizmetler ESBAŞ tarafından verilmektedir.

Ege Serbest Bölgesi, İzmir’in Gaziemir ilçesinde 2.2 milyon m2’lik bir alan üzerinde kurulmuştur. Bölge, Uluslararası Adnan Menderes Havalimanına 4, İzmir Limanına 12, otoyol ağlarına ise 1 km. mesafededir. Bölgede bugün itibarı ile 69’u yabancı olmak üzere toplam 185 firma faaliyet göstermektedir. 2014 yılında gerçekleşen ticaret hacmi $ 4.3 milyar dolar olup bölgenin hizmete girişinden bugüne kadar gerçekleşen toplam ticaret hacmi ise 60,3 milyar ABD dolarına ulaşmıştır. Ege Serbest Bölgesinde yaratılan istihdam ise 18.200 kişidir. Türkiye’deki 19 serbest bölgede yaratılan toplam istihdamın ve yatırımın 1/3′ ü Ege Serbest Bölgesinde bulunmaktadır.

Bir üretim bölgesi olan Ege Serbest Bölgesinde ağırlıklı olarak elektronik, otomotiv yan sanayi, makine imalat ve montajı, havacılık ve savunma sanayi, hassas ölçü aletleri, metal bağlantı elemanları ve mutfak möbleleri üretimi, tekstil ve gıda işleme ve paketleme gibi sektörler yer almaktadır. En fazla ticareti yapılan mallar ise, tekstil ürünleri, konfeksiyon, ağır iş makineleri, kimyasal ürünler ve dayanıklı tüketim mallarıdır.

, , , , , ,
Önceki yazı
Proje Taşımacılığı
Sonraki yazı
Denizyolu Taşımacılığında Gelecek Eğilimler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Fill out this field
Fill out this field
Lütfen geçerli bir e-posta adresi girin.

Menü